Pomniki

Pomnij! - zdają się mówić pomniki. Wciąż chcą o czymś przypominać. Poniższa, ok. 230-kilometrowa trasa rowerowa może podróżnych nastroić do wspomnień. A nawet powinna. Ale podczas radosnej jazdy rowerem niejedna smutna myśl znów gdzieś zniknie.

W Fürstenwalde, gdzie zaczyna się ta podróż, warto rzucić okiem na katedrę. Odnaleźć tu można płytę nagrobną Dietricha von Bülow (um 1460 - 1523), radcy elektorsko-brandenburskiego, a więc swego czasu najwyższego urzędnika w kraju. W dzielnicy zwanej Ketschendorf znajduje się miejsce pamięci o więźniach sowieckiego obozu internowania. Oprócz zbrodniarzy narodowego socjalizmu więziono w tym obozie, powstałym zgodnie z prawem państw alianckich, również wielu niewinnych. 



W Berkenbrück znajduje się zasadzony w 1872 r. Dąb Pokoju, a niedaleko Briesen, po drodze do Kersdorfu, stoi pomnik przypominający o myśliwskich dokonaniach Fryderyka Wilhelma II. W tym miejscu miał podobno upolować jelenia z porożem o 66 odnogach. W lesie koło Falkenhagen odnajdziemy pozostałości dawnych zakładów produkcji gazu bojowego sarin; to bardzo tajemnicza okolica. I to nie tylko ze względu na produkowane tu śmiertelne chemikalia. Po 1945 roku teren ten użytkowały wojska radzieckie.  Koło Lietzen znajduje się jeden z największych niemieckich cmentarzy wojennych II wojny światowej.

Po tylu wspomnieniach wojny warto zatrzymać się w spokojniejszym miejscu. Takim miejscem jest z całą pewnością wieś Neuentempel, w której stoi kościół założony w pierwszej połowie XIII wieku przez templariuszy. W Miejscu Pamięci „Seelower Höhen” („Wzgórza Seelowskie”) dzięki fotografiom, mapom i prezentacjom, ulotkom i listom można dowiedzieć się wiele o prowadzonych tu wiosną 1945 roku walkach.

Na górze Krugberg koło Werbig w 1993 roku spotkali się rzeźbiarze z różnych krajów Europy, aby wspólnie pracować. Jednocześnie, w odpowiedzi na inicjatywę artysty-happeningowca Bena Wargina, młodzież z czterech państw założyła tu Las Pokoju. Dla wielu zwiedzających atrakcyjnym miejscem jest fort Gorgast. Został wybudowany w latach 1883-1889 jako fort zewnętrzny twierdzy kostrzyńskiej. W 1945 roku twierdza została zniszczona i jest od tego momentu pomnikiem, symbolem zła wojny.

W Słońsku już w latach 1832/33 znajdowało się więzienie. Wtedy był to Królewski Pruski Zakład Penitencjarny, od 1933 obóz koncentracyjny i wreszcie więzienie. Od 1974 roku jego historię opowiada muzeum.



W znanej miejscowości wypoczynkowej, Lubniewicach, przed zaledwie kilku laty, w 1994 roku, odsłonięto niezwykły, ale piękny pomnik: Fontannę Dobrego Sąsiedztwa. Dalej szlak prowadzi do Międzyrzecza, miejsca, które zwiedzają zarówno osoby zainteresowane historią militariów, jak i miłośnicy nietoperzy. Jedenastokilometrowa trasa prowadzi przez część systemu bunkrów Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego. Po tych wszystkich pomnikach wojny, gwałtu i zniszczenia, można drogą przez Łagów, Torzym i Rzepin i idylliczne krajobrazy ponownie dotrzeć do Odry.

Słubice, dawne przedmieście Frankfurtu nad Odrą, od 1399 roku miały żydowski cmentarz. Po roku 1945 powoli niszczał. Jednak niedawno na terenie tym postawiono ponownie dwa odnalezione nagrobki. Niedaleko Słubic, w Świecku, tam, gdzie most łączy autostrady po obu stronach Odry, od października 1940 do stycznia 1945 roku znajdował się obóz pracy „Oderblick” („Widok na Odrę”).

We Frankfurcie nad Odrą można napotkać wiele pomników. Wspomnijmy tylko o trzech. W Parku Gertrudy stoi pomnik Heinricha von Kleista. W jego sąsiedztwie znajdują się dwa grobowce. Jeden profesora uniwersytetu, Joachima George Darjesa, i jego żony, a drugi – Ewalda von Kleista, który został ranny w bitwie pod Kunersdorfem (dziś Kunowicami) i umarł we Frankfurcie w wyniku tych ran.

Nie jest łatwo ulegać takim wspomnieniom, ale są one ważną częścią naszego życia. Bez wspomnień nie można mieć przyszłości.

Kto chciałby dowiedzieć się czegoś więcej, na przykład tego, jakie słynne osobistości odsiadywały wyroki w Słońsku, może zamówić naszą broszurę informacyjną.

Text: Carmen Winter
Fotos: Johannes Müller, Stefan Wiernowolski